Meble szkolne – funkcjonalność, trwałość i ergonomia

Ten poradnik przedstawia najważniejsze zasady aranżacji fizycznego środowiska nauki w szkole – niezależnie od tego, czy jesteś dyrektorem, odpowiadasz za zakupy czy zajmujesz się zamówieniami publicznymi.

Czym jest fizyczne środowisko nauki?

Fizyczne środowisko nauki obejmuje wszystkie materialne elementy przestrzeni, które tworzą warunki do nauki – pomieszczenia, meble, oświetlenie, akustykę i kolorystykę. Współdziała ono ze środowiskiem pedagogicznym, czyli metodami nauczania, oraz społecznym, które dotyczy relacji i atmosfery w szkole. Kluczowe jest, aby wszystkie trzy obszary wzajemnie się uzupełniały.

Dla osób zajmujących się projektowaniem lub zakupem wyposażenia szkół ważne jest zrozumienie, że decyzje dotyczące przestrzeni mają wpływ również na sposób prowadzenia zajęć i interakcje społeczne. Dobór mebli szkolnych, rozwiązań akustycznych i materiałów wyznacza możliwości wykorzystania sal lekcyjnych przez nauczycieli, wpływa na to, gdzie i w jaki sposób uczniowie uczą się, spotykają i spędzają czas, a w szerszej perspektywie – tworzy warunki sprzyjające realizacji ich zadań i celów edukacyjnych.
 
 
 
 

Funkcjonalność – jak wyposażenie wspiera proces nauki

Najważniejszym zadaniem wyposażenia szkoły jest wspieranie procesu nauki – a to oznacza różne rozwiązania w zależności od tego, co dzieje się w danym momencie w klasie. W ciągu dnia zajęcia mogą przyjmować formę wykładu, pracy indywidualnej lub w grupach czy dyskusji, a każdy z tych sposobów nauczania wymaga nieco innej organizacji przestrzeni. Meble szkolne, które można łatwo przestawiać i rekonfigurować, pozwalają szybko dostosować salę do aktualnej aktywności bez tracenia cennego czasu przeznaczonego na naukę.

Zarówno w badaniach, jak i praktyce powtarzają się trzy kluczowe zasady:

• Różnorodność i elastyczność. Krzesła z możliwością sztaplowania, stoły na kółkach oraz mobilne panele pozwalają szybko zmieniać układ sali w zależności od rodzaju zajęć. Różne rodzaje miejsc do nauki – od tradycyjnych krzeseł po stoły do pracy na stojąco i miękkie pufy – dają uczniom możliwość wyboru rozwiązania, które najlepiej sprzyja ich koncentracji. Więcej o trzech poziomach elastyczności przeczytasz w naszym artykule o elastycznym środowisku nauki.
• Ruch i dynamika. Długotrwałe pozostawanie w jednej pozycji może utrudniać utrzymanie uwagi – ciało potrzebuje ruchu, aby wspierać skupienie. Stoły z regulacją wysokości oraz krzesła umożliwiające dynamiczne siedzenie pozwalają zmieniać pozycję podczas nauki bez konieczności opuszczania miejsca. W badaniu przeprowadzonym przez Demoskop na zlecenie Kinnarps w 2016 roku 40% uczniów odpowiedziało, że nie siedzi wygodnie na swoim krześle, a jednocześnie połowa badanych uznała środowisko fizyczne za ważne lub decydujące dla tego, jak czują się w szkole. Więcej na ten temat można przeczytać w naszym materiale o koncentracji w klasie oraz artykule o znaczeniu ruchu w środowisku nauki.
• Poczucie bezpieczeństwa i koncentracja. Gdy uczeń nie czuje się bezpiecznie lub jest narażony na wiele bodźców, trudniej mu skupić uwagę na nauce. Rozpraszające bodźce wzrokowe i dźwiękowe – intensywne wzory, hałas czy ruch widoczny kątem oka – mogą odciągać uwagę od wykonywanego zadania. Odpowiednio rozmieszczone panele i przegrody, elementy pochłaniające dźwięk oraz przemyślane rozwiązania do przechowywania pomocy szkolnych służą ograniczeniu rozpraszających bodźców i tworzeniu warunków sprzyjających skupieniu.

Funkcjonalność nie jest więc pojedynczą cechą konkretnego mebla. Wynika z tego, jak wszystkie elementy wyposażenia współgrają ze sobą w przestrzeni, wspierając różne sposoby nauczania, potrzeby uczniów oraz codzienną pracę nauczycieli.

Trwałość i zrównoważony rozwój – meble szkolne na lata

Wyposażenie szkół to inwestycja planowana na wiele lat, a często nawet dekad. Dlatego podczas zakupu warto zwracać uwagę nie tylko na estetykę, lecz także na to, z jakich materiałów wykonano meble i w jaki sposób zostały zaprojektowane. Zrównoważone wyposażenie szkoły opiera się na trzech wzajemnie powiązanych elementach: długiej żywotności produktów, możliwości ich naprawy i odnawiania oraz ograniczonym wpływie na środowisko w całym cyklu życia.

Przy wyborze dostawcy i prowadzeniu postępowania zakupowego warto zadać kilka pytań, które pomogą wybrać trwałe i odpowiedzialnie zaprojektowane meble szkolne:

• Czy meble spełniają odpowiednie normy europejskie, np. EN 1729-2 dotyczącą krzeseł i stołów przeznaczonych do placówek edukacyjnych?
• Czy wyposażenie zostało zaprojektowane tak, aby można je było w przyszłości odnowić je i przedłużyć jego cykl życia?
• Gdzie i w jaki sposób produkowane są meble?
• Czy dostawca korzysta z certyfikacji umożliwiającej identyfikację pochodzenia zastosowanych materiałów?
• Jak wygląda cały łańcuch dostaw?

W ofercie mebli szkolnych Kinnarps znajdują się produkty spełniające europejskie normy odpowiednie dla środowisk edukacyjnych, a także przemyślane rozwiązania zaprojektowane z myślą o możliwości odnowienia i naprawy w przyszłości. Odpowiedni dobór kolorów i materiałów może dodatkowo wydłużyć okres użytkowania mebli i sprawić, że zachowają swój wygląd i funkcję przez długi czas.

Większość naszych mebli powstaje w nowoczesnych zakładach produkcyjnych w Szwecji, a dostawy realizujemy za pomocą własnego systemu logistycznego. Dowiedz się więcej o naszej produkcji w Szwecji oraz odpowiedzialnym systemie dostaw Kinnarps.

Dostępność i inkluzywność

Dostępne środowisko nauki to nie tylko przestrzeń dostosowana do potrzeb osób z niepełnosprawnościami fizycznymi. Równie ważne są dostępność poznawcza, możliwość regulowania bodźców sensorycznych oraz tworzenie warunków, które pomagają wszystkim uczniom w koncentracji. Według Svena Bölte, profesora psychiatrii dzieci i młodzieży w Karolinska Institutet oraz dyrektora Center of Neurodevelopmental Disorders (KIND), co dziesiąty uczeń w Szwecji ma zaburzenie neurorozwojowe (NPF).

W swojej analizie środowisk nauki dla dzieci z NPF Bölte wskazuje trzy obszary, w których odpowiednio zaprojektowana przestrzeń może mieć szczególne znaczenie:

Komfort sensoryczny – ograniczenie hałasu, przyjemne oświetlenie oraz unikanie intensywnych, rozpraszających wzorów, 
Czytelność przestrzeni – jasne oznakowanie, dobrze widoczne i działające zegary oraz uporządkowane miejsca do przechowywania,
Możliwość odizolowania się od bodźców – wydzielone miejsca, przestrzenie o dobrej akustyce oraz alternatywne strefy, z których można korzystać podczas przerw i lunchu.

Rozwiązania wspierające uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi często przynoszą korzyści wszystkim użytkownikom szkoły. Wydzielony, spokojny kącik może służyć zarówno uczniowi potrzebującemu ograniczenia bodźców, jak i grupie, która chce pracować bez zakłóceń.

Również ergonomia w szkole stanowi istotny element dostępności. Dzieci rosną w różnym tempie, dlatego różnice wzrostu pomiędzy uczniami w jednej klasie mogą być znaczne. Meble bez możliwości regulacji mogą wymuszać niewygodne pozycje, wpływając zarówno na komfort fizyczny, jak i zdolność koncentracji. Stoły z regulacją wysokości oraz krzesła z regulowaną wysokością i głębokością siedziska pozwalają lepiej dopasować stanowisko nauki do indywidualnych potrzeb każdego ucznia.

Więcej informacji na temat tworzenia inkluzywnych przestrzeni oraz ergonomii znajdziesz w artykule o środowisku edukacyjnym dla dzieci ze specjalnymi potrzebami oraz w poradniku dotyczącym ergonomii w szkole.

Na co zwrócić uwagę decydując o wyposażeniu do szkoły?

Dla osób odpowiedzialnych za zakup wyposażenia do szkoły – dyrektorów, specjalistów ds. zakupów czy przedstawicieli samorządów – meble szkolne są często jedną z większych i bardziej długoterminowych inwestycji. Decyzje podejmowane dzisiaj powinny odpowiadać na potrzeby wielu kolejnych roczników uczniów, a często także różnych grup wiekowych korzystających z tych samych pomieszczeń.

Dlatego podczas wyboru mebli i wyposażenia do szkoły warto zadać kilka kluczowych pytań:

• Do jakiego wieku i wzrostu uczniów powinny być dopasowane meble? Różnice wzrostu w jednej klasie mogą być znaczne. Stoły z regulacją wysokości oraz regulowane krzesła pozwalają dostosować wyposażenie do różnych użytkowników i korzystać z tych samych mebli przez kolejne lata nauki.
• Jak łatwe w czyszczeniu i konserwacji są proponowane meble? Warto odnieść się do kryteriów opisanych wcześniej w części dotyczącej trwałości i zrównoważonego rozwoju. Meble szkolne, które można naprawiać, modernizować i odnawiać, mogą oznaczać niższe koszty w całym cyklu życia produktu, nawet jeśli ich początkowa cena zakupu jest wyższa.
• Czy meble zostały zaprojektowane z myślą o wieloletnim użytkowaniu? Se frågorna i avsnittet om hållbarhet. Möbler som går att uppdatera och förnya över tid har lägre kostnad sett över hela livscykeln, även om inköpspriset är högre.
• Jak meble wpływają na akustykę? Hałas jest często jednym z najbardziej uciążliwych czynników rozproszenia w szkole. Blaty wykonane z materiałów o właściwościach ograniczających hałas, takich jak marmoleum czy HPL Akustik, a także meble tapicerowane, mogą realnie poprawić komfort akustyczny i stworzyć lepsze warunki do koncentracji.
• Jakie wsparcie jest dostępne przed zakupem i po realizacji dostawy? Analiza potrzeb przeprowadzona przed rozpoczęciem procesu zakupowego pomaga stworzyć solidne podstawy dobrej inwestycji. W połączeniu z oceną przeprowadzoną po instalacji wyposażenia pozwala upewnić się, że odpowiednie meble znalazły się we właściwych miejscach i rzeczywiście odpowiadają potrzebom użytkowników. W dalszej części artykułu wyjaśniamy, jak może wyglądać taka analiza.